Την κρίση των Ιμίων την θυμάμαι σαν χτες και έχω παρακολουθήσει αρκετά προσεκτικά τις σχετικές έρευνες και συζητήσεις. Η βιβλιογραφία για τα Ίμια είναι εξαιρετικά φτωχή – δυσανάλογα φτωχή για ένα τόσο σημαντικό γεγονός με πολιτικές, διπλωματικές και γεωστρατηγικές επιπτώσεις.

Με αφορμή την σημερινή 20η (!) επέτειο της κρίσης κάθισα και έκανα κάτι που ήθελα να κάνω εδώ και πολύ καιρό: μάζεψα όλες (ή τουλάχιστον όσες έχω υπόψιν μου) τις τηλεοπτικές εκπομπές που έχουν γίνει για το θέμα αυτό τα τελευταία χρόνια και τις συγκέντρωσα στο site μου.

Κάποιες υπάρχουν στο YouTube, κάποιες χρειάστηκε να τις βρω στο αρχείο μου, να τις μοντάρω, αφού ήταν σπασμένες σε 15 κομμάτια, και να τις ανεβάσω εγώ.

Παρόλο που καμία από τις εκπομπές αυτές δεν περιλαμβάνει ολόκληρη την ιστορία (κάποιες έχουν σοβαρές δημοσιογραφικές αδυναμίες), όλες έχουν κάτι σημαντικό να πούν και μαζί συνθέτουν αρκετά από τα κομμάτια του παζλ.

Γιατί να ασχοληθούμε με τα Ίμια τώρα;

Διότι ακόμη και τώρα – 20 χρόνια μετά – δεν έχουμε συζητήσει και αναλύσει ψύχραιμα και συστηματικά το τί συνέβη και δεν έχουμε αφομοιώσει πλήρως τα μαθήματα της περίπτωσης αυτής.

Τα Ίμια είναι μία εξαιρετική περιπτωσιολογική μελέτη για το πώς η ελληνική κυβέρνηση διαχειρίζεται κρίσεις, για την ύπαρξη ή έλλειψη μηχανισμών ενδοκρατικής διοίκησης και επικοινωνίας, για τον ρόλο δημοσιογράφων και ΜΜΕ, για το πώς χαράζουμε εξωτερική πολιτική και εθνική στρατηγική.

Τα Ίμια είναι η φορά που η Ελλάδα έφτασε πιο κοντά στον πόλεμο από το 1974 και μετά, ενώ δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η κρίση οδήγησε σε ένα ράλι εξοπλισμών που είχε πολιτικές και οικονομικές επιπτώσεις τις οποίες τώρα συνειδητοποιούμε.

Ταυτόχρονα όμως είναι και ένα κομβικό σημείο στην εγχώρια κουλτούρα και στην σταδιακή εγκαθίδρυση ενός εθνολαϊκιστικού και συνωμοσιολογικού πολιτικού φάσματος το οποίο χρησιμοποιώντας αφηγήματα προδοσίας, εκμετάλλευσης και αυτοθυματοποίησης – και μη αντιμετωπίζοντας καμία σοβαρή αντίσταση – κατάφερε να αναδειχθεί ως το κοινωνικά ηγεμονικό ιδεολογικό μοντέλο της Ελλάδας της κρίσης.

Τα Ίμια, όπως και άλλες κρίσεις αλλά και διάφορα σκάνδαλα της επόμενης 20ετίας, έγιναν το προνομιακό τερέν των λαϊκιστών, των ψεκασμένων και του κίτρινου Τύπου ακριβώς επειδή η πεφωτισμένη ελίτ θεωρούσε τον εαυτό της υπεράνω ενασχόλησης με τέτοια θέματα, τα οποία πάντα αντιμετώπισε με συγκατάβαση.

Θα τολμούσα να κάνω την εκτίμηση ότι ο σπόρος της απαξίωσης του Σημίτη από ένα ετερόκλητο αλλά ευρύ εθνολαϊκιστικό μέτωπο – το ίδιο μέτωπο που τα τελευταία χρόνια κυριαρχεί στην πολιτική και στην δημόσια σφαίρα – άρχισε να καλλιεργείται εκείνες τις ημέρες (σε συνδυασμό με την μνημιωδώς ανεύθυνη στάση του Μιλτιάδη Έβερτ σ’εκείνη τη συζήτηση στη Βουλή).

Με άλλα λόγια ο πολιτικός και πολιτισμικός σπόρος της αμφισβήτησης του έργου, της προσωπικότητας και των προθέσεων του Κώστα Σημίτη είχε σπαρθεί 8 ολόκληρα χρόνια πριν την παραίτηση του – για την ακρίβεια πριν καλά-καλά λάβει την πρώτη ψήφο εμπιστοσύνης της Βουλής – ότι “όλα ξεκίνησαν με τα Ίμια”.

Υποδείξεις για υλικά τα οποία είναι σοβαρά και διαθέσιμα και δεν έχω συμπεριλάβει στο αφιέρωμα αυτό είναι ευπρόσδεκτες.


Ρωμανός Γεροδήμος

Επισκεφθείτε το οπωσδήποτε

“Η Κρίση των Ιμίων (Ιανουάριος 1996)”